قرحه : به يك اندازه شب و مازوج را با دردى شراب مخلوط كنند علاج قرحهء وخيم و خوره‌زده است . شب را با دو وزنش نمك مخلوط كنند داروى خوره و سوختگى است . سر : بر دندان مالند درد دندان را تسكين دهد . شكاعى ( كنگر خر - چرخه ) : بيخ اين گياه به مشك زمين مىماند و بسيار تلخ است و آن را ( كثير العقد - بسيار گره ) هم گفته‌اند . خاصيت : در هر كنشى از بادآورد قوىتر و از بادآورد گيرنده‌تر است و بويژه برگ و بيخش بسيار گيرنده است . سر : با آب‌پزش مضمضه كردن درد دندان را تسكين دهد . كنگر خر و بيخش داروى آماس زبان كوچك است . اندامان غذا : به نفع معده و كبد است . اندامان راننده : آب‌پز بيخش را بردارند يا در آن نشينند ؟ علاج خونريزى زنانه و برآمدگىهاى پيزى است . تبها : داروى تبهاى ديرينه است و بويژه براى كودكان بسيار مفيد است . شيرخشك ( شيرخشت ) : شبنمى است كه در هرات بر درخت بيد و گون كتيرا مىنشيند . خاصيت : زداينده است . مزاج : معتدل است . اندامان راننده : در اسهال دادن و ساير كنشها كار ترنجبين كند و از ترنجبين قوىتر است . شونيز ( سياه‌دانه ) : مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : تندوتيز ، تكه‌كنندهء بلغم ، زداينده ، بادشكن ، بادكرده‌ها را فرونشاند . بسيار تنقيه‌كننده است . آرايش : زگيلهاى واژگون ( المنكوسه ) را مىبرد . خالها را مىزدايد و در علاج بهك و برص ويژگى دارد . ورم و جوش : با سركه داروى جوش شيرى است و ورم بلغمى و سخت را علاج است . قرحه : با سركه بر قرحهء بلغمى و گرى چركين گذارند مفيد است . سر : داروى زكام است و بويژه اگر در روغن سرخ كنند و در وصلهء كتان پيچند و بر پيشانى مالند سردرد سرد را از بين ببرد . اگر شبى در سركه باشد و فرداى آن روز آن را بسايند و آن را بو كشند در علاج سردرد مزمن و كج‌دهنى بسيار مفيد است . سياه‌دانه سبب باد كردن انسدادهاى پالايشگاه است . آب‌پزش با سركه مضمضه كنند درد دندان تسكين يابد و اگر با چوب صنوبر آب‌پز شود در تسكين درد دندان مؤثرتر است . چشم : سياه‌دانه را بسايند و گردش با روغن زنبق مخلوط كنند و به بينى كشند اول آب آمدن در چشم را منع مىنمايد . نفس‌كش : با نطرون تناول شود از ( انتصاب النفس ) بلندنفسى مفيد است . اندامان راننده : سياه‌دانه را بخورند يا بر ناف مالند داروى كرم و كرم كدو است . اگر چند روزى آن را به كار برند حيض را راه اندازد . اگر با عسل و آب گرم تناول نمايند از سنگ كليه و مثانه نافع است . تبها : در علاج تبهاى بلغمى و سودايى بسيار دواى خوبى است . زهرها : يك درخمى از سياه‌دانه خورند پادزهر نيش رتيل است . حشرات از دودش مىگريزند . بعضى عقيده دارند كه بسيار خوردنش مىميراند . شبث ( شبت - شويد ) : مزاج : در ميانهء دوم و سوم گرم و در ميانهء اول و دوم خشك است و اگر بسوزد در دوم گرم و خشك است . خاصيت : خلط سرد را مىرساند ، درد را تسكين دهد ، باد را مىپراكند .